कक्षा ११ अनिवार्य नेपालीको नयाँ पाठ्यक्रम (NEB New Curriculum)
राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड (NEB) ले लागू गरेको नयाँ पाठ्यक्रमअनुसार कक्षा ११ को अनिवार्य नेपाली विषय विद्यार्थीहरूको भाषा सीप, व्याकरण, पठन, लेखन, साहित्यिक विश्लेषण तथा व्यावहारिक लेखन क्षमताको विकास गर्ने उद्देश्यले तयार गरिएको छ। यस पाठ्यक्रमले विद्यार्थीलाई शुद्ध नेपाली भाषा प्रयोग गर्न, साहित्य बुझ्न, आफ्ना विचार स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गर्न तथा औपचारिक र अनौपचारिक लेखन गर्न सक्षम बनाउँछ।
सैद्धान्तिक परीक्षाको पूर्णाङ्क ७५ रहेको छ भने बाँकी अङ्क आन्तरिक मूल्याङ्कनका लागि निर्धारण गरिएको हुन्छ।
Click Here to View Syllabus of Class 11 Economics
Click Here to View Syllabus of Class 11 Account
IF you Need Class 11 Account Notes: Click HERE
कक्षा ११ अनिवार्य नेपालीको विषयवस्तु
| क्र.स. | विषयवस्तु |
| १ | वीर पुर्खा (कविता) |
| २ | गाउँको माया (सामाजिक कथा) |
| ३ | संस्कृतिको नयाँ यात्रा (आत्मपरक निबन्ध) |
| ४ | योगमाया (राष्ट्रिय जीवनी) |
| ५ | साथीलाई चिठी (चिठी) |
| ६ | त्यो फेरि फर्कला (मनोवैज्ञानिक कथा) |
| ७ | पर्यापर्यटनका सम्भवना र आयम (वस्तुपरक निबन्ध) |
| ८ | लौ आयो ताजा खबर (लघु नाटक) |
| ९ | सफलताको कथा (रिपोर्ताजमूलक रचना) |
| १० | कृषिशालामा एक दिन (संवाद) |
| ११ | रारा भ्रमण (दैनिकी) |
| १२ | जलस्रोत र उर्जा (वक्तृता) |
कक्षा ११ अनिवार्य नेपालीको परीक्षा ग्रिड (सैद्धान्तिक – ७५ अङ्क)
| क्र.सं. | भाषिक सीप | विषयक्षेत्र | अङ्कभार |
|---|---|---|---|
| १ | वर्ण पहिचान | व्याकरण | ३ |
| २ | वर्णविन्यास | व्याकरण | ३ |
| ३ | पदवर्ग पहिचान | व्याकरण | २ |
| ४ | शब्दनिर्माण | व्याकरण | ४ |
| ५ | रूपायन र पदसङ्गति | व्याकरण | ३ |
| ६ | काल, पक्ष, भाव र वाच्य | व्याकरण | ५ |
| ७ | शब्दस्रोत र शब्दकोशीय प्रयोग | व्याकरण | २ |
| ८ | व्याक्यान्तरण | व्याकरण | ३ |
| ९ | पठनबोध | प्रयोजनपरक रचना | ८ |
| १० | बुँदाटिपोट र सारांश | गद्य रचना | ५ |
| ११ | पाठगत बोध (सन्दर्भमा आधारित छोटो उत्तर) | कथा, कविता, निबन्ध, जीवनी तथा प्रयोजनपरक रचना | ८ |
| १२ | पाठगत बोध (समीक्षात्मक) | कथा, कविता, निबन्ध, जीवनी तथा प्रयोजनपरक रचना | ८ |
| १३ | स्वतन्त्र रचना | निबन्ध | ८ |
| १४ | प्रतिक्रिया लेखन | सामयिक विषय | ४ |
| १५ | व्यावहारिक लेखन | व्यावहारिक लेखन तथा पत्ररचना | ४ |
| १६ | प्रतिवेदन तथा टिप्पणी लेखन | प्रतिवेदन तथा टिप्पणी | ५ |
जम्मा अङ्क : ७५
विस्तृत पाठ्यक्रम
१. वर्ण पहिचान (३ अङ्क)
यस शीर्षकअन्तर्गत नेपाली वर्णमालाको सही पहिचान, स्वर र व्यञ्जनको वर्गीकरण, वर्णको उच्चारण तथा प्रयोगसम्बन्धी ज्ञानको मूल्याङ्कन गरिन्छ।
अध्ययन गर्ने विषयहरू
- स्वर र व्यञ्जन
- वर्णको वर्गीकरण
- सही उच्चारण
- वर्णको पहिचान
२. वर्णविन्यास (३ अङ्क)
वर्णविन्यासले नेपाली भाषामा शब्दहरूको शुद्ध लेखनसम्बन्धी नियम सिकाउँछ। परीक्षामा अशुद्ध शब्दलाई शुद्ध बनाउने वा सही वर्णविन्यास छनोट गर्ने प्रश्न सोधिन्छ।
अध्ययन गर्ने विषयहरू
- शुद्ध लेखन
- ह्रस्व र दीर्घ
- अनुस्वार
- चन्द्रबिन्दु
- विसर्ग
- संयुक्त अक्षर
३. पदवर्ग पहिचान (२ अङ्क)
यस भागमा वाक्यमा प्रयोग भएका शब्दहरूको पदवर्ग पहिचान गर्नुपर्ने हुन्छ।
अध्ययन गर्ने विषयहरू
- नाम
- सर्वनाम
- विशेषण
- क्रिया
- क्रियाविशेषण
- अव्यय
४. शब्दनिर्माण (४ अङ्क)
शब्दनिर्माण अन्तर्गत नयाँ शब्द कसरी निर्माण हुन्छन् भन्ने विषय अध्ययन गरिन्छ।
अध्ययन गर्ने विषयहरू
- उपसर्ग
- प्रत्यय
- समास
- सन्धि
- शब्द निर्माण प्रक्रिया
५. रूपायन र पदसङ्गति (३ अङ्क)
यस शीर्षकमा शब्दको रूप परिवर्तन र वाक्यमा शब्दहरूको आपसी सम्बन्धबारे अध्ययन गरिन्छ।
अध्ययन गर्ने विषयहरू
- लिङ्ग
- वचन
- पुरुष
- पदसङ्गति
- रूप परिवर्तन
६. काल, पक्ष, भाव र वाच्य (५ अङ्क)
यो व्याकरणको सबैभन्दा महत्वपूर्ण भागमध्ये एक हो। यसमा क्रियापदको प्रयोग, समय, अवस्था र वाच्यको अध्ययन गरिन्छ।
अध्ययन गर्ने विषयहरू
- वर्तमान काल
- भूतकाल
- भविष्यत्काल
- पक्ष
- भाव
- कर्तृवाच्य
- कर्मवाच्य
- भाववाच्य
७. शब्दस्रोत र शब्दकोशीय प्रयोग (२ अङ्क)
यस शीर्षकमा नेपाली भाषाका शब्दहरूको उत्पत्ति र शब्दकोशको सही प्रयोगबारे अध्ययन गरिन्छ।
अध्ययन गर्ने विषयहरू
- तत्सम शब्द
- तद्भव शब्द
- देशज शब्द
- आगन्तुक शब्द
- शब्दकोश प्रयोग
८. व्याक्यान्तरण (३ अङ्क)
व्याक्यान्तरणमा एउटा वाक्यलाई अर्थ परिवर्तन नगरी अर्को स्वरूपमा परिवर्तन गर्ने अभ्यास गराइन्छ।
अध्ययन गर्ने विषयहरू
- वाच्य परिवर्तन
- काल परिवर्तन
- प्रत्यक्षबाट अप्रत्यक्ष कथन
- सकारात्मकबाट नकारात्मक वाक्य
- सरल, मिश्र र संयुक्त वाक्य
९. पठनबोध (८ अङ्क)
यस भागमा दिइएको गद्यांश वा पद्यांश पढेर सोधिएका प्रश्नहरूको उत्तर लेख्नुपर्छ।
मूल्याङ्कन हुने सीप
- मुख्य भाव पहिचान
- आशय बुझ्ने क्षमता
- निष्कर्ष निकाल्ने क्षमता
- सन्दर्भअनुसार उत्तर लेख्ने क्षमता
१०. बुँदाटिपोट र सारांश (५ अङ्क)
लामो सामग्रीलाई छोटकरीमा मुख्य बुँदाहरूमा प्रस्तुत गर्ने तथा सारांश लेख्ने सीपको मूल्याङ्कन गरिन्छ।
अध्ययन गर्ने विषयहरू
- मुख्य बुँदा निकाल्ने
- बुँदाटिपोट गर्ने
- सारांश लेख्ने
- छोटो र स्पष्ट प्रस्तुति
११. पाठगत बोध (सन्दर्भमा आधारित छोटो उत्तर) – ८ अङ्क
पाठ्यपुस्तकमा समावेश भएका कथा, कविता, निबन्ध, जीवनी तथा प्रयोजनपरक रचनाबाट सन्दर्भमा आधारित छोटो उत्तर लेख्नुपर्ने प्रश्न सोधिन्छ।
अध्ययन गर्ने विधा
- कथा
- कविता
- निबन्ध
- जीवनी
- प्रयोजनपरक रचना
१२. पाठगत बोध (समीक्षात्मक) – ८ अङ्क
यस भागमा साहित्यिक कृतिको गहिरो विश्लेषण तथा समीक्षा गर्ने क्षमता परीक्षण गरिन्छ।
मूल्याङ्कन हुने पक्ष
- विषयवस्तुको विश्लेषण
- पात्र विश्लेषण
- भाव तथा सन्देश
- साहित्यिक विशेषता
- आलोचनात्मक सोच
१३. स्वतन्त्र रचना (निबन्ध) – ८ अङ्क
विद्यार्थीले दिइएको विषयमा आफ्नै विचार प्रस्तुत गर्दै व्यवस्थित निबन्ध लेख्नुपर्छ।
सम्भावित विषयहरू
- शिक्षा
- विज्ञान तथा प्रविधि
- वातावरण संरक्षण
- सामाजिक समस्या
- राष्ट्रिय विकास
- युवा र रोजगार
- डिजिटल नेपाल
१४. प्रतिक्रिया लेखन (४ अङ्क)
समसामयिक विषय, समाचार वा कुनै घटनाप्रति आफ्ना विचार स्पष्ट रूपमा लेख्ने क्षमता परीक्षण गरिन्छ।
सम्भावित विषयहरू
- सामाजिक सञ्जाल
- शिक्षा
- वातावरण
- स्वास्थ्य
- राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय घटना
१५. व्यावहारिक लेखन (४ अङ्क)
दैनिक तथा कार्यालयीय प्रयोगका लागि आवश्यक लेखन सीप यस शीर्षकअन्तर्गत समावेश गरिएको छ।
अध्ययन गर्ने विषयहरू
- निवेदन
- व्यक्तिगत पत्र
- औपचारिक पत्र
- निमन्त्रणा पत्र
- सूचना लेखन
१६. प्रतिवेदन तथा टिप्पणी लेखन (५ अङ्क)
यस भागमा कुनै कार्यक्रम, भ्रमण, अवलोकन वा घटनाको प्रतिवेदन तथा टिप्पणी तयार गर्ने सीपको मूल्याङ्कन गरिन्छ।
अध्ययन गर्ने विषयहरू
- प्रतिवेदन लेखन
- कार्यक्रम प्रतिवेदन
- अवलोकन प्रतिवेदन
- टिप्पणी लेखन
- औपचारिक प्रतिवेदनको ढाँचा
परीक्षा तयारीका प्रभावकारी उपाय
- व्याकरणका प्रत्येक शीर्षक नियमित अभ्यास गर्नुहोस्।
- पाठ्यपुस्तकका कथा, कविता, निबन्ध, जीवनी तथा प्रयोजनपरक रचनाहरू ध्यानपूर्वक अध्ययन गर्नुहोस्।
- दैनिक पठनबोध र सारांश लेखनको अभ्यास गर्नुहोस्।
- विभिन्न समसामयिक विषयमा निबन्ध तथा प्रतिक्रिया लेख्ने अभ्यास गर्नुहोस्।
- निवेदन, पत्र, प्रतिवेदन र टिप्पणीको ढाँचा राम्रोसँग सिक्नुहोस्।
- अघिल्ला वर्षका प्रश्नपत्र तथा नमुना प्रश्नहरूको अभ्यास गर्नुहोस्।
- समय व्यवस्थापन गर्दै नियमित पुनरावृत्ति गर्नुहोस्।
निष्कर्ष
NEB को नयाँ पाठ्यक्रमअनुसार कक्षा ११ अनिवार्य नेपाली विषयले विद्यार्थीको भाषिक दक्षता, व्याकरणिक ज्ञान, साहित्यिक बुझाइ तथा व्यावहारिक लेखन क्षमताको समग्र विकास गर्ने लक्ष्य राखेको छ। नियमित अध्ययन, निरन्तर लेखन अभ्यास र पाठ्यपुस्तकको गहिरो अध्ययनले विद्यार्थीले उत्कृष्ट नतिजा हासिल गर्न सक्नेछन्।
IF you Need Class 11 Notes: Click HERE
